Tại Sao Mặt Đường Hầm Luôn Dùng Bê Tông Xi Măng Thay Vì Nhựa?
Hôm qua, mình nhận được câu hỏi thú vị từ một người bạn: Tại sao mặt đường trong các hầm đường bộ luôn là bê tông xi măng chứ không phải đường nhựa? Là kỹ sư cầu đường, mình thấy đây là vấn đề rất thực tế, nên chia sẻ góc nhìn chuyên sâu nhé.
Lý Do Chính: An Toàn Cháy Nổ Là Yếu Tố Số 1
Đúng là chi phí ban đầu làm mặt đường bê tông xi măng (BTXM) đắt hơn đường nhựa (bê tông nhựa asphalt). Nhưng trong hầm, người ta chấp nhận đầu tư lớn vì an toàn và kinh tế lâu dài không thể đùa giỡn.
Nhựa đường làm từ bitum (sản phẩm dầu mỏ), dễ cháy và tạo khói đen dày đặc, cực kỳ độc hại. Trong không gian kín hẹp của hầm, hỏa hoạn sẽ thành thảm họa nếu mặt đường thành "nhiên liệu" bổ sung.
Bê tông xi măng thì không cháy, giúp loại bỏ hoàn toàn rủi ro này, đảm bảo cứu hộ và thoát hiểm dễ dàng hơn.
Độ Bền Cao Và Tiết Kiệm Bảo Trì Lâu Dài
Hầm là "nút thắt cổ chai" giao thông. Đóng hầm sửa chữa gây tê liệt nghiêm trọng.
- Tuổi thọ BTXM: 30-40 năm, thậm chí lâu hơn.
- Đường nhựa: Chỉ 10-15 năm phải đại tu.
Chi phí gián đoạn giao thông khi sửa đường nhựa trong hầm còn đắt hơn cả làm mới. Vậy nên, chọn BTXM để "làm một lần, dùng cả đời".
Chịu Tải Nặng, Không Lún Vệt Bánh Xe
Trong hầm, xe tải, container chạy chậm (đặc biệt leo dốc) tạo tải trọng lớn.
- Đường nhựa mềm: Dễ biến dạng vĩnh viễn, lún vệt bánh xe (rutting).
- BTXM cứng như tấm slab: Phân phối tải đều, miễn nhiễm lún vệt.
Hiệu Quả Chiếu Sáng Và Chất Lượng Không Khí
Chi phí vận hành hầm chủ yếu là điện chiếu sáng, thông gió.
- BTXM màu xám sáng, phản xạ ánh sáng tốt, giảm số lượng đèn, tiết kiệm điện khổng lồ.
- Nhựa đường đen: Hấp thụ sáng, tốn điện hơn.
- BTXM trơ, không bay hơi VOCs độc hại như nhựa đường (đặc biệt khi mới hoặc trời nóng), giữ không khí hầm sạch hơn.
Có Quy Định Quốc Tế Cấm Đường Nhựa Trong Hầm Không?
Không có luật cấm tuyệt đối, nhưng các tổ chức uy tín đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ và ràng buộc kỹ thuật, đặc biệt với hầm dài.
Họ không nói "không được làm", mà yêu cầu tính rủi ro đầy đủ – và hậu quả thường khiến BTXM rẻ hơn!
PIARC (Hiệp Hội Đường Bộ Thế Giới)
Nhấn mạnh rủi ro: Nhựa đường cháy tạo nhiên liệu bổ sung và khói độc, giảm tầm nhìn về 0. Phải thiết kế PCCC tính thêm lượng khói, lửa từ mặt đường.
NFPA 502 (Tiêu Chuẩn PCCC Mỹ)
Yêu cầu tính "Tốc độ tỏa nhiệt" (HRR). Dùng nhựa đường làm HRR tăng vọt, buộc hệ thống chữa cháy (quạt, phun nước) phải "khủng" và đắt đỏ gấp bội.
Chỉ Thị Châu Âu 2004/54/EC
Yêu cầu phân tích rủi ro toàn diện cho hầm dài >500m. Sau thảm họa Mont Blanc (1999), châu Âu ưu tiên BTXM. Một số nơi dùng nhựa polyme cao cấp nhưng phải kèm hệ thống chữa cháy đắt tiền.
Tại Sao Đặc Biệt Với Hầm Dài?
- Hầm ngắn (<500m): Thoát hiểm nhanh.
- Hầm dài (>1.000m): Khói lan nhanh hơn người chạy, BTXM đảm bảo an toàn bị động tuyệt đối.
Tóm lại, dù đầu tư ban đầu cao, bê tông xi măng là lựa chọn bất bại cho hầm nhờ an toàn cháy, bền bỉ và tiết kiệm lâu dài. Kỹ sư cầu đường nào cũng gật gù với điều này!
